2554

Kulakta kristal oynaması nedir?

Vertigo kelimesiyle birlikte genellikle anılan kulakta kristal oynaması, halk arasında en çok söylenilen adıyla. İşte, kulağındaki kristal oynamış, doktor yerine oturtmuş hasta düzelmiş. Gerçekten böyle kristaller var mı kafamızda, ne bileyim, keşke olsaydı. Ama, yok. Yani, kristal diye bir şey yok.

Nedir o kristaller? Kulağımızın, orta kulağımızın, iç yapısı bizim dengemizi sağlamak üzerine yapılandırılmış bir bölge. Orada yarım daire kanalları var. Bu kanalların içinde de sıvılar var hareket eden. Kemik kanallar bunlar. Bu sıvıların hareketine göre, biz kafamızı çeviriyoruz, sıvılar ters yönde dönüyor, beynimiz vücudumuzun ve başımızın hangi pozisyonda olduğunu algılıyor. Kemik yapılar olduğu için bunlar, diyelim ki kafa travması, en sık nedenlerden biridir, kafanızı bir yere çarpma, araç içinde ani gidip gelmeler, bu kanallardan, kemik oluşumlu kanallardan, küçük kemik kristallerinin yani kalsiyum kristallerinin -biz kanalit deriz, kanalit, kanal taşı aslında Türkçeye ayırdığımız- parçacıkların bu sıvıların içine düşmesi demektir. Bu parçacıklar da sıvının düzgün akışını bozar, türbülans oluştururlar. Biz de kafamızı hareket ettirdiğimizde düzgün akamayan sıvıdan gelen sinyal beyinde bir karmaşaya neden olur ve baş dönmesi gibi hissederiz. İşte kristalin oynaması kelimesi aslında buna denk geliyor. Kanal içindeki kristalin, kireç kristalinin kanaldaki sıvı akımını bozması.

Kristalin yerine oturtulması ne demek? Doktor muayenesini yapıyor. Bu nasıl bir muayene, işte kulağınıza hava su belli sıcaklıklarda verilerek yapılır. İşte, hasta yatırtılır belli hızlarda, belli derecelerde kafanın, bu doktor deneyimli olduğu için siz farketmezsiniz ama hepsinin belli bir derecesi, bir hızı var o manevraların. Önce hangi kulakta, daha doğrusu hangi kanalda, hangi taraftaki kanalda -üç tane kanalımız var x,y ve z ekseninde- kanalit olduğu tespit edilir. O muayenede görülen birşey, gözlerin sallanmasından anlaşılıyor.  Daha sonra belli sürelerde, belli derecelerde kafaya kanala göre uygun hareketler verilerek sıvı akışıyla birlikte o kanalitin kanaldan çıkması sağlanır. İşte o kanaldan çıktıktan sonra artık sıvı tekrar eski düzenine dönmüştür ve biz başımızı hareket ettirdiğimizde birdenbire iyileşme algılarız. Çok güzel bir duygudur. Test esnası biraz zor, baş döndürücü, korkutucu bir test olmakla beraber, o kadar da çok korkmayın, bazen çok korkmuş olarak geliyor hastalar, o kadar da değil canım, alt tarafı başınız dönüyor. N'olacak? Her zaman dönüyor zaten. Ama, ondan sonra rahatlıyorsunuz. Birdenbire ani bir düzelme ile hasta çok rahat bir şekilde poliklinikten çıkar. Hemen her şey orada bitiyor mu? Hayır. O kanalitin tekrar kanalın içine girmemesi gerekiyor. Onun için de, o kanalitin iyice çökmesi ve çöktüğü yere yapışması için bir hafta boyunca sizin o kanalitin tekrar kanala girmemesi için kafanızı belli bir pozisyonda tutmanız, eğmemeniz vs. belki de boyunluk takmanız gerekiyor. Bunu zaten doktorunuz size açıklayacaktır.

Sonuç olarak kristaller oynamış ve yerine oturtulmuş oluyor. Aslında, kanalitler kanala dökülmüş ve sonra o kanaldan çıkarılmış oluyor. Yani, kristal oynaması denilen şey belli bir hastalık ya da kötü bir şey değildir. Basit bir şeydir. Kolayca test edilir, manevrayla da tedavi edilir. Çok da korkacağınız bir şey yoktur. Yeter ki, siz doktorunuza gidin ve gerekeni anlatın, gereken de yapılacaktır. 

Burcu Örmeci
Nörolog